Spurt og svarað


Hafa tannréttingatæki áhrif á tal, kyngingu, tyggingu o.þ.h.?

Gómplötur, þanskrúfur, gómbogar o.þ.h. tæki sem fara upp í góminn geta haft áhrif á tal, kyngingu og tyggingu til skamms tíma. Að nokkrum dögum liðnum aðlagast þó tungan þessum breyttu aðstæðum í munninum.


Er vont að fá spangir?
Það er ekki vont að láta líma spangir á tennurnar, en tennurnar verða aumar í nokkra daga eftir að byrjað er að færa þær í tannréttingunni.  Má búast við að þessi eymsli geti varað frá 2 dögum og allt upp í heila viku. 
Það er hinsvegar mjög einstaklingsbundið hversu mikið hver og einn finnur fyrir sársauka/eymslum við að fá spangir á tennurnar.  Sumir finna aldrei neinn sársauka á meðan aðrir taka verkjatöflur fyrstu dagana eftir að spangirnar eru settar á tennurnar.
Ef þörf er á að taka verkjatöflur þá mælum við með verkjalyfjum sem fást án lyfseðils í apótekum, t.d. verkjalyfjum sem innihalda paracetamol (t.d. Panodil eða Paratabs) eða ibuprofen (t.d. Íbúfen).  Hafa rannsóknir sýnt að Íbúfen lyf virki jafnvel betur en paracetamol lyf við tannréttingaverkjum.
Athugið vel að ekki sé til staðar ofnæmi fyrir lyfinu og farið ávallt eftir leiðbeiningum á lyfjaglasi um skammtastærðir.

Hvað geri ég ef spangirnar losna eða bila?
Ef tækjabúnaður losnar eða brotnar þá þarf að laga það eða líma við fyrsta hentuga tækifæri. Stundum má þó bíða þar til í næsta tíma. Það á sérstaklega við ef það sem brotið er (eða laust) er ekki að meiða viðkomandi á neinn á hátt.
Hringdu og láttu okkur alltaf vita ef eitthvað bilar. Hér eru allar upplýsingar um okkur.

Hverjir eru helstu áhættuþættir í tannréttingameðferð?

Úrkölkun á glerungi, rótarstytting og í einstaka tilvikum rótardrep eru helstu áhættuþættirnir við að hafa spangir á tönnunum.
- Ef tennur eru ekki vel hirtar þá er töluverð hætta á að úrkölkun verði á glerungi.  Oftast sjást þessar byrjandi skemmdir sem hvítar rákir á framan á tönnunum, gjarnan við tannholdið og í kringum sporin sem límd eru á tennurnar.
Mjög mikilvægt er að fylgja leiðbeiningum um tannburstun og þrif.
- Óveruleg rótarstytting verður hjá um 5-10% einstaklinga með spangir.  Alvarlegri rótarstytting getur orðið í u.þ.b. 1-3% tilvika.  Fylgst er með mögulegum rótarstyttingum með því að taka kjálkabreiðmynd á meðan á meðferð stendur.
- Ef rótardrep uppgötvast á meðan á tannréttingu stendur þarf að rótfylla tönnina.  Þetta eru í lang flestum tilvikum tennur sem hafa orðið fyrir höggi eða slysi áður en tannrétting hófst eða á meðan á henni stendur.
 

Mun rými fyrir tennurnar aukast þegar kjálkarnir vaxa?
Mjög líklega mun það ekki gerast. Um 8-10 ára aldurinn er rými í tannbogunum í hámarki, eftir það eykst það ekki þrátt fyrir að kjálkarnir eigi eftir að vaxa fram og stækka.

 

Þarf alltaf að draga tennur (fjarlægja) í tannréttingameðferð?
Nei, en stundum eru tennur dregnar ef mjög þröngt er um tennur og þörf er á miklu rými til að koma öllum tönnum fyrir. Einnig eru tennur stundum dregnar til að laga bit.

 

Hversu langan tíma tekur tannréttingameðferð?
Það fer eftir eðli tann- og bitskekkjunnar hversu langan tíma tekur að rétta tennur og bit. Algengur tími fyrir fulla tannréttingameðferð er frá 2 árum og upp í 3 ár.

Hversvegna tekur meðferðin stundum lengri tíma en áætlað var?
Meðferðartími ræðst af mörgum þáttum; sumum sem tannlænkirinn hefur stjórn á, öðrum sem sjúklingurinn hefur stjórn á og enn öðrum sem engin hefur stjórn á, eins og t.d. vexti.
Með því að mæta í alla tíma á réttum tíma, nota tækjabúnað rétt (beisli, teygjur o.þ.h.), halda tannréttingatækjum heilum og þrífa tennur vel er líklegra að meðferðin gangi vel og á tilsettum tíma.  Ef spangir eru hinsvegar sífellt að brotna, fyrirmælum ekki fylgt og þú missir af tímum þá er nær öruggt að meðferðin dregst á langinn og meðferðartíminn verður lengri en upphaflega var áætlað. 
Tímaáætlunin sem við segjum þér í upphafi er til viðmiðunar, en að sjálfsögðu meðhöndlum við tennur og bit þar til ásættanlegri niðurstöðu er náð.

 

Hversu oft þarf ég að mæta?
Til að tannréttingameðferðin taki sem skemmstan tíma þarftu að koma á 4-6 vikna fresti og láta laga spangirnar til, stilla það sem þarf að stilla og gera við ef eitthvað er bilað.

 

Þarf ég að fara til almenna tannlæknisins þegar ég er með spangir?
Já, það er mjög mikilvægt að fara reglulega til fjölskyldu tannlæknisins í eftirlit og hreinsun. Þó svo að þú mætir í tíma til tannréttingalæknisins reglulega þá er hann ekki að leita að skemmdum á milli tanna, undir fyllingum, eða að meta þörf fyrir skorufyllur, flúor o.þ.h.

 

Hvað eru forréttingar?
Tannréttingar sem fara fram á meðan barnið er ennþá með margar barnatennur má kalla forréttingar. Forréttingar miða að því að minnka þörf fyrir tannréttingu þegar fullorðinstannsett er komið í munn, eða gera hana auðveldari og/eða með minni fyrirhöfn.
Í forréttingum er oft reynt að vinna með eða á móti vexti, allt eftir þörf hverju sinni.


Afhverju þarf ég að nota beisli?
Í ákveðnum tilfellum þarf að nota beisli með spöngunum, eða jafnvel áður en spangir eru settar upp.  Þetta yfirleitt gert til þess að hafa áhrif á vöxt kjálkanna og/eða færa tennur til.
Beisli er notað á kvöldin og næturnar og hefur mjög lítil áhrif ef það er ekki notað í a.m.k. 8-10 klst á sólarhring.  Því er mjög mikilvægt að nota það eins og tannlæknirinn segir til um.


Þurfa allir að fá góm eftir meðferðina?
Í lang flestum tilfellum mælum við með því að stuðningsgómur sé notaður eftir tannréttingameðferð.  Rétt notkun á gómnum hjálpar til við að halda tönnunum stöðugum og bitinu góðu.
Algengt er að gómur sé notaður dag og nótt í u.þ.b. 6 mánuði, en eftir það á næturnar í 1-2 ár.

 

Er of seint að fá spangir á fullorðinsaldri?
Það er aldrei of seint! Margir kjósa að fá spangir á unglingsaldri og er það heppilegt þegar þarf að vinna með vexti á kjálkum ef um bitskekkjur er að ræða. Á fullorðinsaldri er hinsvegar enn hægt að laga ýmsar tann- og bitskekkjur.

 

Geta allir fengið glærar/hvítar postulínsspangir?
Kostur postulínsspanganna er sá að þær eru fallegri og sjást í flestum tilfellum minna en hinar hefðbundnu stál spangir. Hinsvegar eru þær viðkvæmari og þola högg, hnjask og illa meðferð ekki vel. Þessvegna mælum við ekki með postulínsspöngum á krakka sem eru mikið í íþróttum þar sem högg frá bolta eða andstæðingi eru tíð.

 

Geta allir fengið Invisalign spangir?
Invisalign spangir eru notaðar á fullorðna einstaklinga og eiga aðeins við í sérstökum aðstæðum.  Almennt má segja að þær virki vel í þeim tilfellum þar sem aðeins er um tannskekkju að ræða en ekki skakkt bit.  Minniháttar þrengsli og bil á milli tanna er t.d. auðvelt að laga með Invisalign spöngum. 
Sjá frekari upplýsingar um Invisalign spangir á forsíðu.

Vefumsjón